ރައީސް ހޮވަން ބާއްވާ އިންތިހާބާއި މަޖިލިސް މެންބަރުން ހޮވަން ބާއްވާ އިންތިހާބު އެއްކޮށްލަން އުޅެނީ ކީއްވެ ހެއްޔެވެ؟ އޭގެ ސަބަބުން ބަދަލު ވާނެ ކަމެއް ނޫނީ ކުރާނެ ފައިދާއަކީ ކޮބާ ހެއްޔެވެ؟ މިކަން ކުރުމުގެ ފަހަތުގައި ނުރަނގަޅު ނިޔަތެއް ނުވަތަ ސިޔާސީ ފައިދާއެއް ހޯދުން އެބަ އޮތް ހެއްޔެވެ؟

މިއީ ކުރިޔަށް އޮތް ދުވަސްތަކުގައި ރައްޔިތުން ކައިރިން ބަލައި އަހަން ޖެހޭ ސުވާލުތަކެވެ. ސަބަބަކީ ސަރުކާރުގެ ފަރާތުން ޕީއެންސީގެ ޕީޖީ ލީޑަރު ވަނީ ދެ އިންތިހާބު އެއްކޮށްލާ ގޮތަށް ގާނޫނުއަސާސީ އަށް އިސްލާހެއް ހުށަހަޅައިފަ އެވެ. މިއީ ރައީސް ޑރ. މުހައްމަދު މުއިއްޒު މީގެ ކުރިން ވެސް އެމަނިކުފާނު ކުރަން ބޭނުންފުޅުވާ ކަމެއް ކަމަށް އެކި ފަހަރު މަތިން ވިދާޅުވެފައިވާ ކަމެކެވެ.

އެހެންވެ ކުރިޔަށް އޮތް މަދު ދުވަސްކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި މަޖިލީހުގެ ތެރެއިން މި ބިލު ފާސްވާނެ އެވެ. ދެން އެހާ ހިސާބުން މި މައްސަލަ ދާނީ ރައްޔިތުންގެ އަތަށެވެ. އެހެންވެ މި ބިލާ ގުޅޭ ގޮތުން ސަރުކާރާއި އިދިކޮޅު ފަރާތްތަކުން ދައްކާ ވާހަކަތައް ބަލައިލަން ޖެހެ އެވެ.

ގާނޫނުއަސާސީ އަށް މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ގެންނަ ބޮޑު ދެ ބަދަލަކީ؛

މަޖިލީހުގެ މެންބަރު ކަމަށް މީހުން ހޮވަން ބާއްވާ އިންތިހާބު ބާއްވާނީ ރައިސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ހޮވުމަށް ބާއްވާ އިންތިހާބާއެކު.

ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ އުމުރަކީ ޑިސެމްބަރު މަހު 1 ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން ފަސް އަހަރު

ސިޔާސީ ހަމަޖެހުމަށް މުހިންމު ބަދަލެއް!

މި ބިލަށް ވާހަކަ ދައްކަވަމުން ފަލާހު ފާހަގަ ކުރެއްވި އެންމެ ބޮޑު ކަމަކީ ކައިރި ކައިރީ ދެ އިންތިހާބު ނުބާއްވާ އެއް އިންތިހާބު ބޭއްވުމުން ސަލާމަތް ވާނެ 80 މިލިއަން ރުފިޔާގެ ވާހަކަ އެވެ. ނަމަވެސް ހަރަދު ކުޑަކުރަން ކުރެވެން ހުރި އެތައް ކަމެއް ނުކޮށް މިކަން ކުރުމުގެ މާ ބޮޑު ބޭނުމެއް ވެސް ނެތެވެ.

ނަމަވެސް ފަލާހު ދެއްކެވި ވާހަކަ އަށް ވުރެ ބޮޑަށް ސަރުކާރުގެ ވިސްނުން ހުރި ގޮތް ޕީއެންސީގެ ސީނިއާ ދެ މެންބަރުން ކަމަށްވާ މަހިބަދޫ ދާއިރާގެ މެންބަރު އަހުމަދު ތޯރިގު (ޓޮމް) އާއި މަޖިލީހުގެ ނައިބު ރައީސް އަދި ދިއްގަރު ދާއިރާގެ މެންބަރު އަހުމަދު ނާޒިމްގެ ވާހަކައިން އެނގެ އެވެ.

ބަހުސްގެ ތެރެއިން ޓޮމް ދެއްކެވި ވާހަކާގައި މި ބިލު ހުށަހަޅަން ޖެހޭ ސަބަބު ގުޅުވާލީ ގާނޫނުއަސާސީ ތަސްދީގު ކުރި ފަހުން ދިވެހިންނަށް ފެނުނު ސިޔާސީ ހަގީގަތާ އެވެ.

ޓޮމް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ކުރީގެ ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދުގެ ވެރިކަމުގައި އިދިކޮޅު ފަރާތްތަކަށް މަޖިލީހުގެ މެޖޯރިޓީ ލިބުމާ ގުޅިގެން ދެ އަހަރު ތެރޭގައި އެ ވެރިކަން ނިމިގެން ދިޔައީ އެވެ. އެހެންވެ އޭގެ ފަހުން އައި ކޮންމެ މަޖިލިސް އިންތިހާބެއްގައި ރައްޔިތުން މަޖިލީހުގެ މެޖޯރިޓީ ރައްޔިތުން ދިނީ ސަރުކާރު ހިންގާ ޕާޓީއަށެވެ.

ރައްޔިތުން މި ގޮތަށް ނިންމުން އަންނަތާ 10 ވަރަކަށް އަހަރު ވެއްޖެ. ތިން މަޖިލިސް ނިންމައިފި އެ އޮންނަ ސަރުކާރަށް ނިސްބަތްވާ ގޮތަށް މަޖިލީހުގެ މެޖޯރިޓީ ދޭ ގޮތަށް -- އެމްޕީ ޓޮމް

އެހެންވެ ދެ އިންތިހާބު ވަކިވަކިން ބޭއްވުމުގެ މާ ބޮޑު ބޭނުމެއް ނެތް ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.

ދެވަނަ ސަބަބަކީ ގާނޫނުއަސާސީގައި ރިޔާސީ އިންތިހާބާއި މަޖިލިސް އިންތިހާބު އަދި ފަހުން ކައުންސިލް އިންތިހާބު ވެސް ކައިރި ކައިރީ ވަކިން ބާއްވާ ގޮތަށް ލިޔުނު ސަބަބެވެ.

ޓޮމް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި އޭރުގެ ޔައުމިއްޔާތައް ކިޔާއިރު އޭރު ހާއްސަ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުން މަސައްކަތް ކުރަމުން ދިޔައީ ރައީސްގެ މަގާމުން މައުމޫން އަބްދުލް ގައްޔޫމް ބޭލުވުމަށެވެ. އެއްވެސް ހާލެއްގައި އިދިކޮޅަށް މެޖޯރިޓީ ލިބިދާނެ ކަމަކަށް ނުވަތަ މައުމޫން ވެރިކަމުން ފައިދާނެ ކަމުގެ ވިސްނުމެއް ނެތެވެ.

އެހެންވެ ރައީސް މައުމޫން ވެރިކަމުގައި ހުންނަ އިރު ވީހާވެސް އުނދަގޫވާނެ ގޮތަށް ގާނޫނުއަސާސީ ފަރުމާ ކުރީ

އޭގެ ނަތީޖާއަކީ ސަރުކާރެއް ނުހިންގޭ ވަރަށް މަޖިލީހަށް ބާރު ލިބުމެވެ. މެންބަރުން ގައިގައި އަތް ނުލެވުމެވެ. ޓޮމް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި އޭގެ ހިތި ރައީސް މުއިއްޒުގެ ސަރުކާރުން ވެސް ތަހަންމަލު ކުރަން ޖެހުނެވެ.

އެގޮތުން ވެތުވެދިޔަ ކޮންމެ ސަރުކާރެއްގައި ވެސް ވެރިކަން ބަދަލުވާ އިރު މަޖިލީހުގައި ތިބެނީ އިދިކޮޅު ފަރާތްތަކެވެ. ނަމަވެސް ރައްޔިތުންގެ ނިންމުމަށް އިހްތިރާމްކޮށް ވަޒީރުންނަށް ރުހުން ދިނުމުގެ ކަންކަން ކުރެ އެވެ.

ނަމަވެސް ރައްޔިތުންގެ ބޮޑު އަގުލަބިއްޔަތަކުން ރައީސް މުއިއްޒު އިންތިހާބު ކުރިތާ މަހެއް ތެރޭގައި އިދިކޮޅު އެމްޑީޕީން މަސައްކަތް ކުރީ މަޖިލީހުގެ ތެރެއިން އެމަނިކުފާނު އަޒުލު ކުރުމަށެވެ. އަދި އެއްވެސް ސަބަބެއް ނެތި ވަޒީރުންނަށް ރުހުން ވެސް ނުދީ ފޮނުވައިލި އެވެ.

"އިދިކޮޅު ޕާޓީގެ ލީޑަރުންގެ ނިންމުންތައް ނިންމާފައި ހުންނަނީ ގައުމީ ވިސްނުމަށް ވުރެ ކައިރި ގައުމުތަކުގެ ނުފޫޒާއި އަދިވެސް އެހެން ނުފޫޒުތައް" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.

އެ ބިލަށް ބަހުސް ކުރައްވަމުން ނާޒިމް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި އޭނާއަކީ ސިޔާސީ އޮއެވަރަށް އަވަސް އަވަހަށް ބަދަލު އައުމުގެ ސަބަބުން ދިމާވާ ހިތި ނަތީޖާ ލޮލުން ދުށް މީހެކެވެ.

އެގޮތުން 2008 ވަނަ އަހަރު ނަޝީދު ވެރިކަމުގައި ފޮރިން މިނިސްޓަރުގެ މައްޗަށް އިތުބާރު ނެތް ކަމުގެ ވޯޓެއް ހުށަހެޅުން ނަމަވެސް އެކަން ނާކާމިޔާބުވީ އެންމެ މެންބަރަކު ޕާޓީ ބަދަލު ކުރުމުގެ ސަބަބުންނެވެ.

"އެ ދުވަހަކީ ތާރީހު ބަދަލުވާނެ ދުވަހެއް. [ރައީސް] ނަޝީދަށް ވެސް ބޭނުންފުޅުހާ ގޮތަކަށް ކަންކަން ނުކުރެއްވޭނެ ކަން އެނގޭނެ. އެހެން ނަމަވެސް ނަޝީދު ހިޔާރު ކުރެއްވީ މެންބަރުން ގަނެގެން ވޯޓު ކާމިޔާބު ކުރުން" ނާޒިމް ވިދާޅުވި އެވެ.

ނާޒިމް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި މި ސަރުކާރުން ވަނީ ފްލޯ ކްރޮސް ނުކުރެވޭ ގޮތަށް މަޖިލީހުގައި ތަޅު އަޅުވައިފަ އެވެ. އޭގެ ސަބަބުން ސިޔާސީ ހަމަޖެހުން ވަނީ ލިބިފަ އެވެ. ދެން ވެސް އިތުރަށް ގައުމަށް ހަމަޖެހުން އަންނާނީ މި ފަދަ ބިލުތައް ފާސްކޮށްގެން ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.

ރިފަރަންޑަމް ވޯޓަށް ނުފޫޒު ވަދެދާނެ!

މީގެ އަނެއް ފަރާތަށް ބަލާއިރު ހުރި ޝަކުވާތައް ވެސް ކުޑައެއް ނޫނެވެ.

އިދިކޮޅު އެމްޑީޕީން ރަސްމީކޮށް ވަނީ މި ބިލަށް ތާއީދު ނުކުރަން ނިންމައިފަ އެވެ. އެކަމަކު އެ ޕާޓީގެ ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދުގެ ފެކްޝަނުން އެކަމަށް ތާއީދު ކުރެ އެވެ. އެއީ ދުނިޔޭގައި އެންމެ ގިނައިން މި ގޮތަށް އޮންނަނީ ބަރުލަމާނީ ނިޒާމް އޮންނަ ގައުމުތަކުގައި ކަމަށް ވެދާނެ އެވެ.

ނަމަވެސް އެމްޑީޕީ އަށް އެ ބިލު ކަމުނުދާ އެއް ސަބަބެއް ކަމުގައި އެ ޕާޓީގެ ޗެއާޕާސަން އަބްދުލްގަފޫރު މޫސާ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި އެއީ އަވަސް އަރުވާލައިގެން އެކަން ކުރުމެވެ.

ވޭތުވެދިޔަ ތަނުގައި ހިނގި ބައެއް ކަންކަމަށް ބަލާއިރު ފެންނަން އޮތީ އަވަސް އަވަހަށް ގާނޫނުއަސާސީ އިސްލާހު ކުރުމެވެ. އެކަމަކު އެކަން އޮންނަން ޖެހޭ ގޮތަކީ ގިނަ ބަޔަކު ދެކޭ ގޮތުގައި އިލްމީ ދިރާސާތައް ހަދައި އެތައް އަހަރުތަކެއް ކުރިޔަށް އޭގެ ސަބަބުން ނުކުންނާނެ ނަތީޖާތައް ބަލައި އަދި އިލްމީ އެތައް ބަހުސްތަކެއް ކުރުމަށް ފަހު އެވެ.

އެ ނޫން ނަމަ މި ވޯޓު ވެސް ނިމިގެން ދާނީ ޕާޓީގެ ކުލަ ޖެހިގެންނެވެ. ސަރުކާރަށް ތާއީދު ކުރާނަމަ ދެ އިންތިހާބު އެއް ކުރަންވީ އެވެ. އިދިކޮޅަށް ތާއީދު ކުރާނަމަ އެ ވޯޓަށް ނޫނެކޭ ބުނަންވީ އެވެ.

ނަމަވެސް ސިޔާސީ ތަޖުރިބާކާރުން ދެކޭ ގޮތުގައި މިއީ ސިޔާސީ ޕާޓީގެ އެލައިންމަންޓަށް ވުރެ ދުރަށް ވިސްނައިގެން ރައްޔިތުން ނިންމަން ޖެހޭ ކަމެކެވެ. އެއީ މިދައްކަނީ އިދިކޮޅު ވެސް އަދި ސަރުކާރު ވެސް ރައްޔިތުން ކައިރިއަށް ދިޔުމަށް މަދު ކުރާ ވާހަކަ އެވެ.

އަނެއް ކަންބޮޑުކަވުމަކީ ކައުންސިލް އިންތިހާބާ އެއްކޮށްލައިގެން މިކަން ބޭއްވުމެވެ. ތޯރިގު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ލޯކަލް ކައުންސިލް އިންތިހާބުގެ ވޯޓު ކަރުދާހުގައި އިތުރު ގޮޅިއެއް ހިމަނައި މި ރިފަރެންޑަމް އަށް ރައްޔިތުންގެ ދެކޭ ގޮތް ވެސް ބަލާނެ އެވެ.

އެއް ގޮތަކުން ބަލާނަމަ އެއީ ރަނގަޅެކެވެ. ގައުމީ ފެންވަރުގެ އިތުރު އިންތިހާބެއް ބާއްވާނެ ހިތްވަރެއް މި އިގްތިސާދުގައި އޮތް ހެނެއް ހީނުވެ އެވެ.

ނަމަވެސް އޭގެ ގެއްލުމަކީ ރައްޔިތުންގެ ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓަށް ނުފޫޒު ވަނުމުގެ ބިރެވެ. ކައުންސިލް އިންތިހާބާ ދިމާކޮށް ދައުރުވާނެ ފައިސާ އާއި ރިޝްވަތާއި ބަހާނެ ސަރުކާރުގެ ވަޒީފާތަކުގެ ތެރެއަށް މި ވޯޓު ވަނުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑެވެ. ކޮންމެ ޕާޓީއަކަށް ތާއީދު ކުރިޔަސް މިނިވަންކަމާއެކު ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓުގައި ވޯޓުލުމަށް ބޮޑު ދެ ޕާޓީން ވެސް ބާރު އަޅާނެ ކަމަކަށް ނުފެނެ އެވެ.

އެންމެ ބޮޑު މައްސަލަ ހައްލު ވޭތަ؟

ރައީސް އާއި މަޖިލިސް މެންބަރުން ހޮވަން ބާއްވާ ދެ އިންތިހާބު އެއްކޮށްލުމުގެ އެންމެ ބޮޑު އެއް ބިރަކީ ބާރުތައް އެއްވުމުގެ މައްސަލަ އެވެ. ވޭތުވެދިޔަ ތިން ދައުރުގައި ސަރުކާރު ހިންގާ ޕާޓީ އަށް މަޖިލީހުގެ ބާރު ދިނުމާ ގުޅިގެން އައި "ސިޔާސީ ހަމަޖެހުމާއެކު" ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ވެސް ވި އެވެ.

ސަރުކާރު ޖަވާބުދާރީ ކުރުވުން އެއްކޮށް އޮތީ ހުއްޓިފަ އެވެ. އެ އިރެއްގެ ސަރުކާޜުގައި ތިބި ޕާޓީއަކަށް މަންފާ ވާ ގޮތަށް ގާނޫނުއަސާސީ އާއި ގާނޫނު ވެސް ބަދަލު ކުރި އެވެ. ރައްޔިތުންގެ ހައްގުތައް ހަނިވެ ޕާޓީ އާއި ސިޔާސީ ބާރުގަދަ ފަރާތްތަކަށް މަންފާ ބޮޑޫވާ ފަދަ ނިންމުންތައް ވެސް ނިންމައިފި އެވެ.

މަޖިލީހަކީ ވެސް ސަރުކާރުގެ ކޮންޓްރޯލްގައި އޮންނަ ތަނަކަށްވުމުގެ ސަބަބުން މިނިވަން މުއައްސަސާތައް ވޭތުވެދިޔަ 17 އަހަރުގެ ތެރޭގައި އެ އޮތީ ޕެރެލައިޒް ވެފަ އެވެ. ސަރުކާރުން ބޭނުންވި ބަޔަކަށް ނޫނީ އެ މުއައްސަސާތަކަކަށް ނާދެވެ އެވެ. އަދި ސަރުކާރު ނުރުހޭ ނުވަތަ ސިޔާސީ ގޮތުން ގެއްލުންވެދާނެ ފަދަ ކަމެއް ކޮށްފާނެ ބަޔަކު ވެސް އެ ތަންތަނަކަށް ނުލާނެ އެވެ.

އެހެންވެ މި ދެ އިންތިހާބު އެއްކޮށްލައިގެން އެ މައްސަލަ ބޮޑު ވާނީތޯ ސުވާލު އުފެދެ އެވެ.

ގައުމަށް ސިޔާސީ ހަމަޖެހުން ނާންނަނީ ރައްޔިތުން ކައިރިއަށް ކައިރި ކައިރީ ދާތީތޯ ނުވަތަ ސަރުކާރާއި އަދި އިދިކޮޅު ފަރާތްތައް ވެސް ގައުމަށް ވުރެ އަމިއްލަ ސިޔާސީ ފައިދާ އިސްކުރާތީތޯ އެއީ ރައްޔިތުން ވިސްނާލުން މުހިންމު އިތުރު ސުވާލެކެވެ.