ކޯޓުތައް ސިޔާސީ ވާ ވާހަކައަކީ މީގެ އަހަރުތަކެއް ކުރިން ނަމަ އިވޭ އަޑެކެވެ. އަހަރަކަށް ވުރެ އަހަރެއް އެ އަޑުތައް ގަދަވެ ކޮންމެ ވެރިކަމެއްގައި ޝަރުއީ ނިޒާމް އިތުރަށް ފުނޑުފުނޑުކޮށް ސިޔަސީ މީހުންގެ މުށުތެރެއަށް ލާން ކުރި މަސައްކަތުން މިހާރު އެއީ ސިއްރެއް ނޫނެވެ. މިހާރު އެކަން ކުރަނީ ފާޅުކަން ބޮޑު ގޮތެއްގަ އެވެ. ހޯދައި ބަލައިފި ނަމަ މީގެ އެތައް ހެއްކެއް ފެންނަން އެބަހުއްޓެވެ.

އެއް މިސާލަކީ މި މަހު ކުރީކޮޅު ކްރިމިނަލް ކޯޓަށް އަހްމަދު ޝާފިއު އެވެ.

ޝިފާއު އަކީ އެ މަގާމަށް އައްޔަން ކުރުމުގެ ކުރިން އޭނާއަކީ ޕީއެންސީގެ އެކްޓިވިސްޓެކެވެ. އެ ޕާޓީ އަށް ވަންނަ މެންބަރުންގެ ފޯމުތައް ހަވާލު ކުރުމުގެ ރަސްމިއްޔާތުތަކުގެ ކުރީ ސަފުން ފެނެ އެވެ.

ޕީއެންސީގެ މެންބަރެއްގެ ގޮތުގައި މަޖިލީހަށް އިންތިހާބުވާން ވެސް ޝިފާއު މަސައްކަތް ކުރެއްވި އެވެ. އެގޮތުން ތ. ގުރައިދޫ ދާއިރާގެ ޕީއެންސީ ޕްރައިމަރީގައި މިހާރު އެ ދާއިރާގެ މަޖިލިސް މެންބަރު ހަނާން މުހައްމަދު ރަޝީދު (ހަންޓޭ) އާ ވާދަކޮށް ނާކާމިޔާބުވި އެވެ.

އޭގެ ފަހުން ދެން ފެނުނީ ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ މަގާމުގައި އައްޔަން ކުރެއްވި ތަނެވެ.

ހަމަ އެގޮތަށް ކަނޑުހުޅުދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ އިސް މެޖިސްޓްރޭޓަކަށް މި މަހު ހަމަޖެއްސެވި މުހައްމަދު ނިޝާތަކީ ޕީއެންސީގެ ޕްރައިމަރީގައި ގެމަނަފުށީ ދާއިރާއަށް ވާދަކުރެއްވި ބޭފުޅެކެވެ. ނަމަވެސް އެ އިންތިހާބުން ވެސް އޭނާ ނާކާމިޔާބުވި އެވެ. ނަމަވެސް އެއީ ހަމަ ޕީއެންސީގެ މެންބަރެކެވެ.

މިދިޔަ ޖުލައި މަހު ވެސް އެފަދަ މައްސަލައެއް ފެންމަތިވި އެވެ. އެއީ ހައިކޯޓުގެ ހުސްވެފައިވާ މަގާމަށް ހޯމް މިނިސްޓްރީގެ ޑެޕިއުޓީ މިނިސްޓަރަކަށް އޭގެ ދުވަސްކޮޅެއް ކުރިން ހުންނެވި މުހައްމަދު ޝަހީދު އައްޔަން ކުރަން ޖުޑިޝަލް ސާވިސް ކޮމިޝަން (ޖޭއެސްސީ) އިން ނިންމި މައްސަލައެކެވެ.

ޝިފާއު އާއި ނިޝާތާ ހިލާފަށް ޝަހީދުގެ މައްސަލަ އެހާ ބޮޑަށް ހޫނުވެގެން ދިޔައީ ދެ ސަބަބަކާ ހުރެ އެވެ. ޝަހީދަކީ އެ ޕާޓީގެ އިދިކޮޅުގައި އޮތް އިރު އަދި އޭގެ ފަހުން ވެސް ޕޯޑިއަމްތަކުގައި އަދި ކުރީސަފުގައި މަސައްކަތް ކުރެއްވި ބޭފުޅެކެވެ. އޭގެ ފަހުން އޭނަ ހައި ކޯޓަށް އައްޔަން ކުރުމުގެ ކުރިން ހުންނެވީ ސިޔާސީ މަގާމެއްގަ އެވެ.

އެ މައްސަލަ ހޫނުވުމުން އޭނާ ހުވާ ކުރައްވަން އޮތް ދުވަހު އަމިއްލަ އަށް އެދިގެން ނަން އަނބުރާ ގެންދެވި އެވެ.

މި ތިން ބޭފުޅުން ބޭފުޅުން ވެސް ގާޒީއަކަށް ވުމުގެ ކުރިން ފަނޑިޔާރުންގެ ގާނޫނުގައި ބުނާ ޝަރުތުތަކަށް ފެތެ އެވެ. އެއީ ސިޔާސީ ޕާޓީއެއްގެ މެންބަރަކަށް ނުވުމެވެ. އެ ގާނޫނުގައި އެގޮތަށް ލިޔެފައި އޮންނާތީ ޕާޓީގެ މެންބަރު ކަމުން ވަކިވުމަށް ފަހު އެ މަގާމަށް ކުރިމަތިލުމުން ޝަރުތު ފުރިހަމަވި ކަމަށް މަޖިލީހުގައި އެ އިރެއްގެ މެޖޯރިޓީ އޮންނަ ޕާޓީގެ ބާރު އޮތް ޖޭއެސްސީން ބަލައިގަންނާނެ އެވެ.

އެ މައްސަލަ ގޯސްވެފައި އޮތް ވަރަކީ މިހާރު އެކަން މި ހިނގަނީ ސަރުކާރުގެ އެކްޓިވިސްޓުންނަށް ސިޔާސީ މަގާމްތައް ދޭ އުސޫލުންނެވެ. ސަރުކާރުގެ ތެރޭގައި ސިޔާސީ މަގާމްތަކަށް އައްޔަން ކޮށްފައިވާ އަދަދު އޮތީ ލިމިޓަށް ވުރެ މައްޗަށް ގޮސްފަ އެވެ. ޝަރުއީ ނުވަތަ ގާނޫނީ ދާއިރާގެ ތަޖުރިބާއެއް ހުރި ބޭފުޅެއް ނަމަ އެ ސިޔާސީ މަގާމް ކޯޓުތަކުން ވެސް ދެނީ އެވެ.

ދެން އޮތް ސުވާލަކީ ގާނޫނުތައް އޮތީ މިކަން މިގޮތަށް ކުރެވޭ ގޮތަށް ހެއްޔެވެ؟

ގާނޫނުއަސާސީގެ 142 ވަނަ މާއްދާ - ފަނޑިޔާރުންނަކީ މުސްތަގިއްލު ބައެކެވެ... ފަނޑިޔާރުންގެ މަސައްކަތުގައި ގާނޫނުއަސާސީ އާއި ގާނޫނާ އެއްގޮތަށް ކަންތައްތައް ނިންމާންވާނީ ވަކި ފަރާތަކަށް ބުރަނުވެ، ވަކި ފަރާތަކުން ދައްކައިފާނެ ބިރަކަށް ޖެހިލުންނުވެ، ތައައްސުބުން އެއްކިބާވެ ތިބެ އެވެ.

މިގޮތަށް ލިޔެފައި އޮއްވާ ޕާޓީގެ ރުހުން ހޯދައިގެން ލިބުނު މަގާމެއްގައި ތިއްބެވި ފަނޑިޔާރުންތަކަކަށް ވަކި ފަރާތަކަށް ބުރަ ނުވެ މިނިވަން ކަމާއެކީ މަސައްކަތް ކުރެވިދާނެތޯ ސުވާލު އުފެދެ އެވެ. ގާނޫނުއަސާސީގެ މި މާއްދާ އަށް ފަނޑިޔާރުންގެ ގާނޫނުން އިތުރަށް ބާރު ދެ އެވެ.

ފަނޑިޔާރުންގެ ގާނޫނުގެ 15 ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ) - ޤާނޫނުއަސާސީގެ 142 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން، ވަކި ފަރާތަކަށް ބުރަނުވެ، ވަކި ފަރާތަކުން ދައްކަފާނެ ބިރަކަށް ޖެހިލުންނުވެ، ތަޢައްސުބުން އެއްކިބާވެތިބެ މަސައްކަތްކުރާ ބަޔަކަށް ފަނޑިޔާރުން ހެދުމުގެ ބޭނުމުގައި، އަންނަނިވި ސިފަތައް ފަނޑިޔާރުންގައި ފުރިހަމަވޭތޯ ބަލަންވާނެ އެވެ.

ފަނޑިޔާރުންގެ ގާނޫނުގެ 15 ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ) ގެ 1 - ސިޔާސީ ޕާޓީއެއްގެ މެންބަރަކު ނުވަތަ ސިޔާސީ ކަމެއްގައި ހަރަކާތްތެރިވާ މީހަކުކަމުގައި ނުވުން.

ފަނޑިޔާރުންގެ ގާނޫނުގެ 15 ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ) ގެ 2 - ގާނޫނުއަސާސީގެ ދަށުން ނުވަތަ ގާނޫނެއްގެ ދަށުން އިންތިހާބުކޮށްފައިވާ ނުވަތަ އައްޔަންކޮށްފައިވާ ސިޔާސީ މަގާމެއް ފުރަމުންދާ މީހަކުކަމުގައި ނުވުން.

ފަނޑިޔާރުންގެ ގާނޫނުގައި މިގޮތަށް ބާރު އަޅާފައި އެ އޮތީ ސިޔާސީ ހަރަކާތްތަކާއި އެފަދަ ނުފޫޒެއް އަތުވެދާނެ ބޭފުޅުން ވެސް ގާޒީއަކަށް ވުމުގެ ޝަރުތު އުނިވާނެތީ ކަމަށް ގާނޫނީ ދާއިރާގެ ބޭފުޅުން ދެކެ އެވެ. އަދި ފަނޑިޔާރުންގެ ސުލޫކީ މިންގަނޑު މިއަށް ވުރެ ވެސް ސާފުކޮށް އެ ވާހަކަ ބުނެދެ އެވެ.

ފަނޑިޔާރުންގެ ސުލޫކީ މިންގަނޑުގެ 7.1 - ފަނޑިޔާރުން އެ މީހުންގެ ވާޖިބް އަދާ ކުރަން ވާނީ ސިޔާސީ ނުފޫޒުން އެއްކިބާވެ އަދި އެފަދަ އެއްވެސް ނުފޫޒަކަށް ލެނބޭނެ ބައެއް ނޫން ކަން އާންމު ރައްޔިތުންނަށް ދޭހަވާ ފަދަ ގޮތަކަށެވެ. އަދި ފަނޑިޔާރުން ސިޔާސީ އެއްވެސް ހަރަކާތެއްގައި ބައިވެރިނުވުމާއެކު ފަނޑިޔާރުން އާންމު ދިރިއުޅުމުގައި ވެސް އަމަލުތައް ބަހައްޓަންވާނީ އެއްވެސް ސިޔާސީ ނުފޫޒަކަށް ލެނބޭނެ ބައެއް ނޫން ކަން އާންމު ރައްޔިތުންނަށް ދޭހަވާ ގޮތަކަށެވެ.

ފަނޑިޔާރުންގެ ސުލޫކީ މިންގަނޑުގެ 7.2 - މި މިންގަނޑުތަކުގައި ބަޔާން ކޮށްފައިވާ ކަންކަމުގެ އިތުރުން ވެސް އާންމު ރައްޔިތުންގެ ނަޒަރުގައި ސިޔާސީ ކަމެއް ކަމަށް ބެލެވިދާނެ އެންމެހާ ކަންކަމުން ދުރުހެލިވުމަށް ފަނޑިޔާރުން ހާއްސަ ސަމާލު ކަމެއް ދޭން ވާނެ އެވެ.

ސުވާލަކީ މިހާރު ޕީއެންސީގެ ޕްރައިމަރީގައި ވާދަ ކުރުމަށް ފަހު ނުވަތަ ސަރުކާރުގައި ސިޔާސީ މަގާމްތައް އަދާ ކުރުމަށް ފަހު އަދި އެހެން ގޮތަކަށް ވިޔަސް ޕާޓީގެ ސްލޮޓެއްގައި ކޯޓުތަކުގެ ބެންޗުތަކަށް އައްޔަން ކުރާ ފަރާތްތަކަކީ ސިޔާސީ ނުފޫޒަކަށް ލެނބޭނެ ބައެއް ނޫން ކަން އާންމު ރައްޔިތުން ގަބޫލު ކުރަނީ ކިހާ ވަރަކަށް ހެއްޔެވެ؟ މި ސުލޫކީ ހަމަތަކަށް ފެތޭ ކިހާ ބަޔަކު މިހާރު މަތީ އަދި ދަށު ކޯޓުތަކުގައި ވެސް އެބަހުރި ހެއްޔެވެ؟

ގާނޫނުއަސާސީ އާއި ގާނޫނުތައް އަދި އުސޫލުތަކުގައި ވެސް މިހާ ސާފުކޮށް މިކަން އޮތް އިރު ސިޔާސީ މީހުންގެ ހަތިޔާރެއްގެ ގޮތުގައި އޮތް ޖޭއެސްސީން އަމަލު ކުރަނީ ހަމަ ސިޔާސީ މީހުންގެ މުށުތެރެއަށް ކޯޓުތައް ދާ ގޮތަށެވެ. ސިޔާސީ މަގާމްތައް ދިނުމުގެ އިތުރުން ސިޔާސީ ހަރަކާތްތަކުގައި ބައިވެރިވުމަށް ބާރު ވެސް އަޅަނީ އެވެ. ދާދި ފަހުން ވެސް ޖޭއެސްސީން ވަނީ ރައިސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ވަޑައިގަންނަވާ ރަށްރަށަށް ސިޔާސީ މީހުންނާއެކު ފަނޑިޔާރުން ވެސް ކިއޫގައި މަޑު ކުރުމުގެ ހުއްދަ ދީފަ އެވެ.

މިއީ ތޯތޯ ވާހަކަތަކަށް ވުރެ ފާޅުކަން ބޮޑު ގޮތެއްގައި ނިޒާމް ފުނޑުފުނޑުކޮށްލުމެވެ.