މީޑިއާ ރެގިއުލޭޓް ކުރަން އުޅޭ އިރަށް ނޫސްވެރިން ރުޅިގަދަ ވަނީ ކީއްވެ ހެއްޔެވެ؟ އަނގަމަތީ ޓޭޕު އަޅައި ކޮންމެ ފަހަރަކު ޑްރާމާއެއް ކުޅެ ސަރުކާރަށް ޕްރެޝަރު ކުރަނީ އެވެ. އެއީ އަތް ނުލެވޭ މަތިން ފައިބާފައި ތިބި ބައެއް ހެއްޔެވެ

މިއީ "މޯލްޑިވްސް މީޑިއާ އެންޑް ބްރޯޑްކާސްޓިން ރެގިއުލޭޝަން" ގެ ނަމުގައި ސަރުކާރުގެ ބެކިން އާއެކު ހުށަހަޅާފައިވާ "މީޑިއާ ކޮންޓްރޯލް ބިލް" އާ ދެކޮޅަށް ނޫސްވެރިން ތެދުވުމުން ޕީއެންސީ މެންބަރުންނާއި ސޯޝަލް މީޑިއާގައި ކޮމެންޓު ކުރާ ބައެއް އާންމުން ވެސް ކުރި ސުވާލުތަކެކެވެ. އެ ސުވާލުތަކުގެ ޖަވާބު ލޯ ހުޅުވައި ބަލައި ލިޔެފަ އޮތް އެއްޗެއް ކިޔާ ކޮންމެ މީހަކަށް ވަރަށް ސާފު ވާނެ އެވެ.

ނޫސްވެރިންނާއެކު ހިމޭން އިހުތިޖާޖަކަށް އިއްޔެ މަޖިލީހުގެ ގެލަރީއަށް ގޮސް އެތަނުގައި ތިބި އިރު ފެނުނީ ވެސް ނޫސްވެރިން ކަންބޮޑުވާން ޖެހޭ މަންޒަރެވެ.

ގާނޫނުއަސާސީ އިސްލާހު ކުރި ގޮތަށް އެއް ދުވަސް ތެރޭގައި ބިލު ނިންމަން ހިފާފައި ތިބި މެންބަރުން ނޫސްވެރިންނާ ދިމާލަށް އަތުން އިޝާރަތްކޮށް ދައްކަމުން ދިޔައީ އިސްލާމް ދީނުގައި އަބުރު ރައްކާތެރި ކުރުމުގެ ހައްގުގެ މުހިންމު ކަމުގެ ވާހަކަ އެވެ. އެ ވާހަކަތައް ކޮޅުން ނުލަނީސް ތަޅުމުގެ ތެރޭގައި ހާޅޭކަށް ރައްދު ދެއްވަމުން ކުރީ ސަރުކާރާއި އިދިކޮޅު ފަރާތްތަކުގެ އަބުރު ކަތިލަމުން ދިޔަ އެވެ.

ކޮންމެ ދުވަހަކު މެންބަރުން ކުރާ ކަމަކީ އެއީ އެވެ. ވައްކަމާއި ހިޔާނާތާއި މަސްތުވެގެން އުޅޭ ކަމުގެ ތުހުމަތު އެކަކު އަނެކަކަށް ކުރެ އެވެ. ގާނޫނުއަސާސީގައި މެންބަރުންނަށް ބަސް ބުނުމުގެ މިނިވަންކަން ފުޅާކޮށްފައި އޮތުމުން "ފައިސާ ގޯނި ހިފައިގެން" ހިނގާ ވާހަކަ ވެސް ދައްކަންވީ އެވެ. ގޯސްވާ ހިސާބަކީ އެ ވާހަކަ އެ ވިދާޅުވި އިބާރާތުން ނޫސްވެރިން ލިޔުމެވެ. ނުވަތަ ޓީވީން ދެއްކުމެވެ.

ތުޅާދޫ ދާއިރާގެ މެންބަރު އަބްދުލް ހައްނާނު ލައްވާ ހުށަހަޅައިގެން ވިޔަސް ޕީއެންސީގެ މެންބަރުންނަށް މި ބިލަށް އެހާ ބޮޑަށް ތާއީދު ކުރާ ސަބަބަކީ ވެސް އެއީ އެވެ. ވެރިކަމުގައި ތިބިހާ ދުވަހަކު ނޫސްވެރިން ތިބެންވީ ސަރުކާރަށް ސަނާ ކިޔައި އަތް ޖަހާށެވެ. ބިލު ފަރުމާ ކޮށްފައި އޮތީ އެ ނޫން ގޮތަކަށް ގުޑި ލިޔަސް މީޑިއާ ބަންދު ކުރެވޭ ގޮތަށެވެ!

ދޮގެއް! މީޑިއާތަކަށް މެޖޯރިޓީއެއް ނެތް!

މި ބިލު ރަނގަޅު ކަމަށް ޕީއެންސީގެ މެންބަރުން އެންމެ ބޮޑު އެއް ހެއްކަކީ ބިލުގައި މީޑިއާ ކޮމިޝަންގެ އެކުލެވުން އޮތީ މީޑިއާތަކުން ވަޑައިގަންނަވާ މެންބަރުންނަށް މެޖޯރިޓީ ލިބޭ ގޮތަށެވެ. އެ ކޮމިޝަންގައި ހަތް މެންބަރުން ތިއްބަވާ އިރު ހަތަރު މެންބަރުންނަކީ މީޑިއާތަކުން އިންތިހާބު ކުރާ މެންބަރުންނެވެ. އަދި ތިން މެންބަރުންނަކީ ރައީސް ނަން ފޮނުއްވަވާ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ރުހުން ލިބިގެން އަންނަ މެންބަރުންނެވެ. އެއީ މީގެ ކުރިން ތުޅާދޫ ދާއިރާގެ މެމްބަރު އަބްދުލްހަންނާން އަބޫބަކުރު "ލައްވާ" ހުށަހެޅުއްވި ބިލުގައި ހައްލު ނުވެ އޮތް މައްސަލަ ހައްލުކޮށްފައި ކަމަށް އެ މެންބަރުން ދެކެ އެވެ.

އެހެން ނަމަވެސް މީޑިއާތަކަށް މެޖޯރިޓީ ދީފައި އޮތީ ލޫޕްހޯލްތައް ބޭނުން ކޮށްގެން ސަރުކާރުން އެ މެޖޯރިޓީ ނަގާ ގޮތަށެވެ. އަދި އެތައް ގޮތަކުން ސަރުކާރަށް މުޅި މީޑިއާ ކޮމިޝަން ކޮންޓްރޯލްކޮށް ބޭނުންވާ މީޑިއާތަކާ މެދު ފިޔަވަޅު އަޅައި ނޫސްތައް ބަންދު ކުރެވޭ ގޮތަށެވެ.

އޭގެ އެއް މިސާލަކީ މީޑިއާތަކުން ވޯޓުލާން ޖެހޭ ގޮތެވެ. ބިލުގައިވާ ގޮތުން ހުރިހާ ނޫސްވެރިންނަށް ވެސް އަދި ވަކިވަކި މީޑިއާތަކަށް ވެސް ވޯޓުލުމުގެ ފުރުސަތު އޮންނާނެ އެވެ. އެގޮތަށް އޮތުމުގެ ސަބަބުން އެއް އެ އިންތިހާބުގައި އެންމެ ގިނަ ވޯޓު ކޮންޓްރޯލް ކުރާ ފަރާތަކަށް ވަނީ ދައުލަތުގެ މީޑިއާ، ޕީއެސްއެމް އެވެ. އެއީ އެންމެ ގިނަ މީޑިއާ ޗެނަލްތަކާއި އެންމެ ގިނަ ނޫސްވެރިން ވެސް އެއް އަމްބްރެއްލާއެއްގެ ތެރޭގައި ގެންގުޅެނީ އެ ކުންފުނިންނެވ.ެ އަދި އެއީ ސީދާ އެ އިރެއްގެ އޮންނަ ސަރުކާރެއް ބޭނުންވާ ގޮތަށް ހިނގާ ތަނެކެވެ. އަދި އެތަނުން އިންތިހާބުވާ މީހާ ވެސް ސަރުކާރުގެ ނުފޫޒުގައި ގެންގުޅުމުގެ ފުރުސަތު އެބައޮތެވެ.

އޭގެ އިތުރުން މިހާރު ވެސް މީޑިއާ ކައުންސިލްގެ އިންތިހާބުގައި ސަރުކާރުން ފައިސާ ދީގެން ހިންގާ މީޑިއާތައް މެދުވެރިކޮށް ނުސީދާކޮށް ސަރުކާރު ސްލޮޓްތަކުގައި އިންތިހާބުގައި ބައިވެރިވާ މީޑިއާތައް މަދެއް ނޫނެވެ. އެހެންވެ މުޅި ކޮމިޝަންގެ މެޖޯރިޓީ ވެސް ސަރުކާރު ނެގުމަކީ އޮތް ފުރުސަތެކެވެ.

އެހެންވެ މީޑިއާ ކޮމިޝަންގެ ކޮމްޕޮޒިޝަން އޮތީ އެހެން ނުލިޔުނަސް ސަރުކާރު ސްލޮޓްތަކާއި މީޑިއާތަކުން އިންތިހާބު ކޮށްގެން އަންނަ ފަރާތްތަކުން އެއްވަރުވާ ގޮތަށެވެ. ނުވަތަ ސަރުކާރުގެ މެންބަރުން ގިނަވާ ގޮތަށެވެ.

އޭގެ އިތުރުން އެއްވަރުވާ ހާލަތުގައި ވޯޓުލާން ހުންނާނީ ކޮމިޝަންގެ ރައީސެވެ. ބިލުގައިވާ ގޮތުގައި ކޮމިޝަންގެ ރައީސް ކަނޑައަޅަނީ ރައިސުލްޖުމްހޫޜިއްޔާ އެވެ. މިއީ މި މައްސަލާގައި ނޫސްވެރިން ކަންބޮޑޫވުން ފާޑުކުރާ އެންމެ ބޮޑު އަނެއް މައްސަލަ އެވެ. މީޑިއާ ރެގިއުލޭޓް ކުރާ އޮތޯރިޓީއެއްގެ ތެރެއަށް ރައީސް ސީދާ ގޮތުން ވެސް ނުފޫޒު ބޭއްވުމެވެ. އެގޮތަށް އޮތުމުގެ ސަބަބުން މީޑިއާއެއްގައި ސަރުކާރަކަށް ފާޑުކިޔުން އަމާޒުވާ ގޮތަށް އޮންނަ ކޮންމެ ލިޔުމެއް ނުވަތަ އުފެއްދުމަކާ މެދު ފިޔަވަޅު އެޅުމުގެ ޖާގަ އެބައޮތެވެ.

މީޑިއާ އިންތިހާބު ކުރާ މެންބަރުން މަޖިލީހަށް ވަކި ކުރެވޭ

މި ބިލުގައި މީޑިއާތަކުން އިންތިހާބުވާ މެންބަރުންނަށް މެޖޯރިޓީ ދީފައި އޮތީ ނަމެއްގައި ކަމަށް މޯލްޑިވްސް ޖާނަލިސްޓް އެސޯސިއޭޝަން އާއި ގިނަ ނޫސްވެރިން ގަބޫލު ކުރާ އަނެއް ސަބަބަކީ މިއެވެ؛ މީޑިއާގެ ސްލޮޓަށް މެންބަރުން އިންތިހާބު ވަނީ މީޑިއާތަކާއި ނޫސްވެރިން ލާ ވޯޓަކުންނެވެ. ނަމަވެސް ބިލުގައި އޮތް ގޮތުން ނަމަ އެއިން މެންބަރެއްގެ ޝަރުތު ގެއްލިއްޖެ ކަމަށް ފެންނަ ނަމަ މަޖިލީހުގެ ކޮމިޓީއަކުން އެ މެންބަރުން ވަކި ކުރަން ނިންމިދާނެ އެވެ. އަދި މަޖިލީހުގެ ތަޅުމުގައި އެކަމަށް ވޯޓަށް އަހައިގެން މީޑިއާގެ މެންބަރުން ވަކި ކުރެވޭނެ އެވެ.

މެންބަރުންގެ ޝަރުތު ގެއްލޭނެ އެއް ސަބަބެއް ކަމަށް ބިލުގައި ބުނެފައި އޮންނަނީ މެންބަރުކަމުގެ މަގާމުގައި ހުރެ ކުރުން އެކަށީގެން ނުވާފަދަ ކަމެއް ކުރުމެވެ. އަދި މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާ ކުރުމުގައި ނާގާބިލުވުމެވެ. މިއީ މަޖިލީހުގައި ތިއްބަވާ ސިޔާސީ ބޭފުޅުން ބޭނުންވާ އިރަކު ބޭނުން ގޮތަކަށް މާނަ ކުރެވިދާނެ ކަންކަމެވެ. އަދި ބޭނުން ނުވާ މީހަކު އެ މަގާމަށް އިންތިހާބު ވެއްޖެ ނަމަ ވާހަކަތައް ނަގަން ނަގައިގެން ތުހުމަތުތައް ކޮށްގެން ބޭރު ކުރެވިދާނެ އެވެ. މީގެ ކުރިން އެހެން މުއައްސަސާތަކުން ވެސް މެންބަރުން ބޭރު ކޮށްފައި ހުރީ ހަމަ އެގޮތަށެވެ.

އެހެންވެ މި ބިލު ގާނޫނަކަށްވާ ހިސާބުން މީޑިއާ ކޮމިޝަންގެ ނަމުގައި އުފެދޭނީ ސީދާ ސިޔާސީ މީހުން ހިންގާ ޖަގަހައެކެވެ. މިހާރު ބްރޯޑްކާސްޓިން ކޮމިޝަނަށް ބަލައިލުމުން ވެސް އެކަން އެނގެ އެވެ. ސަރުކާރަށް ޕްރެޝަރުތައް ނައި ނަމަ އެތަނަށް އައްޔަން ކުރާނީ ހުސް މުހަންމާ ފަދަ މެންބަރުންނެވެ. އަދި މީޑިއާގެ ހައްގުގައި ބަހެއް ވެސް ނުބުނާ އިރު އެއްވެސް މަސައްކަތެއް ވެސް ނުހިނގަ އެވެ. މުސާރަ ހިނގާ އިތުރު ސިޔާސީ ވަޒީފާތަކަކަށް ވާނެ އެވެ.

މައްސަލައެއް ނެތަސް މީޑިއާ ބަންދު ކުރެވޭ!

ބިލުގައި ނޫސްވެރިން އަމަލު ކުރަން ޖެހޭ ސުލޫކީ މިންގަނޑާއި ވިސްނަން ޖެހޭ އެހެނިހެން ކަންކަން ލިޔެފައި އޮތީ ބޭނުން ގޮތަކަށް މަނާ ކުރެވިދާނެ އަދި ގާނޫނީ ގޮޅިއަކަށް ފައްތާލެވޭނެ ފަދަ އިބާރާތްތަކަކުންނެވެ. މިސާލަކަށް މީހެއްގެ އަބުރަށް ނުވަތަ ކަރާމާތަށް "އަސަރެއް ކޮށްފާނެ ފަދަ" ހަބަރެއް ނުލިޔެވޭނެ އެވެ. އެއީ ކިތަންމެ ބޮޑު މަގާމެއްގައި ހުއްޓަސް ތަފާތެއް ނެތެވެ. ކިތަންމެ ބޮޑެތި ތުހުމަތުތަކެއް ކުރެވުނަސް ސާބިތު ނުވާހާ ހިނދަކު އެ ވާހަކަ މި ބިލުގައި އޮތް ގޮތުން ނަމަ ނުދެއްކޭނެ އެވެ.

މިފަދަ ކަންކަން ގުޅުވާފައި އޮންނަނީ ވަރުގަދަ ބޮޑޭތި ފިޔަވަޅުތަކާ އެވެ. އެގޮތުން އެމްޖޭއޭ އަދި ނޫސްވެރިން ކަންބޮޑުވާ އަނެއް މާއްދާއަކީ 66 ވަނަ މާއްދާ އެވެ.

އެ މާއްދާ ބުނާ ގޮތުން އެއް ކަމަކަށް މީޑިއާތައް 100،000ރ. އާ ހަމައަށް ޖޫރިމަނާ ކުރެވޭނެ އެވެ. އަދި ނޫހަކުން ނުވަތަ މަޖައްސާލާއަކުން ގާނޫނާއި ގަވާއިދާ ހިލާފުވެއްޖެ ނަމަ އެ މީޑިއާއަކާ މެދު ކޮމިޝަނުން ބަލަމުން ގެންދާ މައްސަލަ ބަލާ ނިމެންދެން ރަޖިސްޓްރީ ބާތިލް ކުރެވޭނެ އެވެ.

އެހެން ގޮތަކަށް ބުނާ ނަމަ ސަރުކާރު ބޭނުންވުމުން ނޫސް ބަންދުކޮށްފައި ބޭއްވޭނެ އެވެ. އެ ބާރު ސިޔާސީ މީހުންގެ އަތަށް މި ބިލުން ދެ އެވެ. އެއީ ނުރައްކާތެރި އަދި ނަހަމަ ގޮތުގައި ބޭނުން ކުރުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑު މާއްދާ އެކެވެ.

މަސްދަރު ހާމަކުރަން މަޖުބޫރު

ނޫސްވެރިން އެންމެ ބޮޑަށް ކަންބޮޑުވާ އެއް ކަމަކީ ނޫސްތަކަށް ސިއްރުން މައުލޫމާތު ދޭ ނުވަތަ އެ މައުލޫމާތެއް ހޯދާ ސޯސް ހަމަ ކުރަން ޖެހުމެވެ. މިއީ ގާނޫނޫއަސާސީން ވެސް ހިމާޔަތް ކޮށްފައިވާ ހައްގެކެވެ. އަދި ރައްކާތެރި ކުރެވިފައިވާ ކަމަކެވެ. އެހެން ނަމަވެސް މި "ބައިނަލްއަގުވާމީ ފެންވަރުގެ" ބިލު އޮތީ ގާނޫނުއަސާސީ އާ ވެސް ތައާރަޒްވާ ގޮތަށް މަސްދަރު ވެސް ހާމަ ކުރަން މަޖުބޫރު ކޮށްފަ އެވެ.

ބިލުގެ 52 ވަނަ މާޢްދާގައި ބުނެފައި ވަނީ ގާނޫނުގައި ބަޔާންވެގެންވަ ކަމަކާ ބެހެ ގޮތުން އެއްވެސް މައުލޫމާތެއް ހޯދުމަށް ނޫހެއް ނުވަތަ މަޖައްލާއެއްގެ އިދާޜާޣައި ކޮމިޝަނުން އެދިއްޖެ ނަމަ، އެ ދުނު ތާރީހުން ފެށިގެން ހަތް ދުވަސް ތެރޭގައި އެ މައުލޫމާތު ދޭންވާނެ އެވެ.

މި މާއްދާ މިހެން އޮތުމުގެ ސަބަބުން މީޑިއާތަކުގެ މައްސަލަ ބަލަން މައުލޫމާތު ދިން ފަރާތްތަކާއި މަސްދަރު ހާމަ ކުރަން ވެސް މަޖުބޫރު ކުރެވިދާނެ އެވެ. އަދި އެ މައުލޫމާތު ނުދީފި ނަމަ ކޮމިޝަނަށް އެއްބާރުލުން ނުދޭ ކަމުގެ ފިޔަވަޅު ވެސް އެ މީޑިއާއަކާ މެދު އެޅުމުގެ ފުރުސަތު އެބައޮތެވެ.

މި ބިލެކޭ އެއްގޮތަށް މަޖިލިސް މެންބަރުންގެ ވަހަކަތައް ވެސް ދެކޮޅު ނުޖެހޭ ކަން އިއްޔެ ބޭއްވި ޖަލްސާ އިން ވެސް ފެނިގެން ދިޔަ އެވެ. އެއްކޮޅުން މީޑިއާތަކުން މީހުންގެ އަބުރަށް ނުބަލާ ކަމުގެ ޝަކުވާ ކުރަމުން ދިޔައީ އިދިކޮޅު ފަރާތްތަކާ ގުޅުވައިގެން އެހެން މީހުންގެ އަބުރު ކަތިލަމުންނެވެ. އެހެން ނަމަވެސް އާ ބިލު ގާނޫނަކަށް ވެއްޖެ ނަމަ އެވަރު ވެސް މީޑިއާއަކުން ބުނެފި ނަމަ އެ މީޑިއާއެއް ބަންދު ކުރެވޭނެ އެވެ. ނޫސްވެރިޔާ އާއި މީޑިއާ ވެސް ޖޫރިމަނާ ކުރެވޭނެ އެވެ. ފުރުސަތު އޮތް ނަމަ ޖަލަށް ލާން ވެސް ތާއީދު ކުރާ މެންބަރުން ތިބި ކަން އިއްޔެގެ ޖަލްސާ އިން އެނގިގެން ދިޔަ އެވެ.

ރާއްޖޭގައި މިނިވަންކަމާއެކު ނޫސްވެރިކަން ކުރުމުގެ ޖާގަ މިހާރު ވެސް ހަންޏެވެ. އެ މިނިވަންކަން ނެތީ ވަކި ބިލެއް ނުވަތަ ގާނޫނެއްގެ ސަބަބަކުން ނޫނެވެ. ގިނަ މެއިންސްޓްރީމް މީޑިއާތަކުން އެ ބާރުތައް ދޫކޮށްލައިގެން ތިބީ ނުވަތަ ފިތިގެން ތިބެން ޖެހެނީ މާލީ މިނިވަންކަން ނެތުމުންނެވެ.

އެހެންވެ ސަރުކާރު ހިތްހަމަ ނުޖެހޭ ހަބަރެއް ލިޔެފި ނަމަ ނުވަތަ ކޮރަޕްޝަންގެ މައްސަލައެއްގެ ތެރެއަށް ނޫސްވެރިއަކު ކަޅި ހިންގާނަމަ ސަރުކާރު ކުންފުނިތަކުން މީޑިއާތަކަށް ދޭ "ސްޕޮންސާ" ކަނޑަލާނެ ކަމުގެ އިންޒާރުތައް ދެ އެވެ. ފިއްތުންތައް ކުރިމަތި ކުރުވަ އެވެ. ނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލުވުންތަކުގައި މާ ގިނަ ސުވާލު ކުރާނަމަ ރައީސް އޮފީހުގެ މިނިސްޓަރުން ނޫސްތަކުގެ އެޑިޓަރަށް ގުޅައި ނޫސްވެރިޔާގެ "އަނގަމަތީ ޓޭޕު އަޅަން" އަންގަ އެވެ.

އެހެން ނަމަވެސް މި ބިލަކީ ސަރުކާރު ހިތްހަމަ ނުޖެހޭ ހަބަރުތައް ލިޔުނަސް އަތް ނުފޯރާ ފަށުގައި ހުރި މީޑިއާތައް ވެސް ކޮންޓްރޯލް ކޮށް އެ މީޑިއާތަކަށް ފިޔަވަޅު އަޅައި އަދަބުދީ ހުއްޓުވުމުގެ ބޭނުމުގައި އޮތް ބިލެކެވެ.

ބިލު އޮތީ މަޖިލީހުގެ ނައިބު ރައީސް އަދި ދިއްގަރު ދާއިރާގެ މެންބަރު އަހުމަދު ނާޒިމް ވިދާޅުވި ފަދަ "ޗެކްބުކް މީޑިއާ" ގެ މައްސަލަ ހައްލުވާ ގޮތަކަށް ނޫނެވެ. އިތުރަށް އެ މައްސަލަ ބޮޑުވެ މީޑިއާގެ މިނިވަންކަން އެއްކޮށް ގެއްލި ނޫސްވެރިކަން މަރާލާ ބިލެކެވެ. ނޫސްވެރިކަން ދޫކޮށްލާ ހުރިހާ މީޑިއާއެއް ސަރުކާރަށް ސަނާ ކިޔާލަ ކިޔާލަ ތިބެން މަޖުބޫރުވާ ގޮތަށެވެ.